DUINKERKEN. Cees van Andel In   de   negentiende   eeuw   lag   er   midden   in   de   Rietveldse   polder   een   boerderij   Duinkerken   genaamd.   Een   naam   die   bij   alle   oud-Rietvelders   bekend   is.   Maar   in Arkel zullen   er   denk   ik   maar   weinigen   zijn   die   ooit   van   Duinkerken   hebben   gehoord,   laat   staan   dat   ze   weten   waar   de   boerderij   gestaan   heeft.   In   de   negentiende   eeuw was   de   boerderij   al   heel   oud.   Wanneer   hij   precies   gebouwd   is,   is   niet   bekend,   maar   het   zou   me   niet   verbazen   als   de   oorsprong   teruggaat   naar   de   zestiende   eeuw en   dat   hij   gebouwd   is   als   vervanging   voor   een   boerderij   die   bij   de   dijkdoorbraak   van   1571   is   verwoest.   Duinkerken   lag   zoals   gezegd   midden   in   de   Rietveldse polder   op   een   zanddonk   die   deel   uitmaakte   van   de   Minkeloosche   donkengroep.   De   donk   stak   zo’n   1,5   meter   boven   het   maaiveld   uit,   het   was   dus   een   vrij   logische plaats om een boerderij te bouwen. Bij een eventuele dijkdoorbraak kon je er droge voeten houden. Als   je   bedenkt   dat   de   Lingedijken   het   na   1571   nog   zes   keer   hebben   begeven,   geen   overbodige   luxe.   Duinkerken   was   te   bereiken   vanaf   de   Rietveldse   dijk   via   de stoep   tussen   nr.   18   en   19   en   vandaar   liep   er   een   pad   naar   de   eerste   wetering.   Je   ging   daar   de   brug   over   en   dan   na   circa   100   meter   kwam   je   op   Duinkerken.   In mijn   jeugd,   toen   er   nog   geen   televisie   was,   gingen   de   boeren   in   de   winter   ’s   avonds   bij   elkaar   buurten   en   vertelden   elkaar   verhalen.   Ook   Duinkerken   kwam   daar vaak   in   voor.   Als   het   de   beurt   van   mijn   vader   en   moeder   was   om   de   “buurters”   te   ontvangen,   probeerde   ik   altijd   weg   te   kruipen   in   een   donker   hoekje   achter   de kachel   en   hoorde   zo   de   diverse   verhalen   aan.   Verhalen   over   wonderlijke   dingen   die   op   Duinkerken   waren   gebeurt.   Gruwelijk   was   het   verhaal   van   een   door   de ratten   aangevreten   kind.   Schimmige   verhalen   over   “witte   wieven”   die,   nadat   de   laatste   bewoners   waren   vertrokken   de   heuvel   in   bezit   hadden   genomen   en   in heldere   maannachten   over   de   heuvel   dansten.   Nee,   op   Duinkerken   was   het   niet   pluis.   Ik   kan   me   herinneren   dat   mijn   broers   me   nogal   eens   dreigden   dat   als   ik niet   oppaste,   ze   me   wel   eens   een   nachtje   op   Duinkerken   zouden   deponeren.   Zo’n   dreigement   was   meestal   voldoende   om   me   een   poosje   in   de   pas   te   doen lopen.   Mijn   oude   buurvrouw,   mevrouw   Goes   wist   ook   nogal   wat   verhalen   waarin   Duinkerken   een   rol   speelde.   In   de   negentiende   eeuw   woonde   er   namelijk   familie van   haar.   Zij   vertelde   hoe   de   Franse   soldaten   er   vroeger   hadden   huisgehouden.   In   1813   toen   het   Franse   tijdperk   op   een   eind   liep,   weigerde   de   Franse   generaal Rampon   te   vluchten   en   trachtte   de   vesting   Gorcum   te   behouden.   Franse   troepen   trokken   zich   samen   in   Gorcum.   Maar   al   die   soldaten   moesten   natuurlijk   ook eten   en   men   ging   op   strooptocht   in   de   omliggende   dorpen   en   dus   ook   in Arkel.   De   toenmalige   bewoners   van   Duinkerken   hadden   hun   voedselvoorraad   zo   goed mogelijk   verborgen   in   een   grote   kelder   onder   de   boerderij.   Toen   de   Franse   soldaten   van   de   boer   voedsel   eisten,   deed   hij   voorkomen   dat   er   niets   te   halen   viel. Maar   toen   er   een   hennepen   venstertje   om   zijn   nek   werd   gelegd   en   het   andere   eind   van   het   touw   om   een   boom   werd   geslagen   en   men   dreigde   om   zijn   hoeve   af te   branden   en   hem   daarna   op   te   hangen   koos   hij   eieren   voor   zijn   geld   en   vertelde   waar   het   voedsel   was   opgeslagen.   De   soldaten   roofden   het   voedsel   maar waren nog niet tevreden. Waar was al het vrouwvolk gebleven, ze wilden ook wel eens een verzetje. Inmiddels   had   een   knecht,   die   naar   Arkel   was   gevlucht,   de   heer   Oostrom,   de   Maire   van   Arkel,   gewaarschuwd.   Deze   kwam   op   zijn   paard   spoorslags   naar Duinkerken   gereden   en   wist   de   soldaten   tot   de   aftocht   te   bewegen.   Opgelucht   haalde   de   boer   adem,   het   liep   met   een   sisser   af.   Gelukkig   hadden   de   soldaten   niet in   de   schoorsteen   gekeken   waar   de   hammen   en   worsten   hingen,   dus   er   was   voorlopig   nog   wel   wat   te   eten.   Zijn   vreugde   was   echter   van   korte   duur,   want   na   de Fransen   kwamen   de   Kozakken,   woeste   kerels   met   smerige   baarden   en   gehuld   in   schapenvachten.   Vuil   en   smerig   als   ze   waren,   stonken   ze   een   uur   in   de   wind. Al rovend   en   verkrachtend   schuimden   ze   door   onze   streek. Toen   de   tijding   “de   Kozakken   komen”   kwam,   raakte   menigeen   in   paniek.   In   de   boerderij   waar   ik   nu   woon, woonde   destijds   boer   Goes.   Een   dienstmeid   van   deze   boer   kreeg   het   op   haar   heupen   en   vluchtte   naar   Duinkerken.   Duinkerken   lag   daar   midden   in   de   polder nogal   verscholen,   de   hoeve   was   van   de   dijk   af   moeilijk   te   zien.   De   meid   hoopte   daar   veilig   te   zijn   voor   de   beruchte   Kozakken.   Maar   verraders   wezen   de Kozakken   de   weg   naar   Duinkerken,   het   daar   aanwezige   vrouwvolk   vluchtte   in   paniek   in   de   omliggende   boomgaarden   en   grienden.   De   Rietveldse   dienstmaagd werd   echter   gegrepen   en,   volgens   mevrouw   Goes,   verkracht.   Want   zo   vertelde   ze   me   “de   meid   wier   gegrepen   en   m’n   jongske   daar   kwam   een   keindje   van”.   Toen ik   aan   haar   schoot   gezeten   luisterde   naar   de   vele   verhalen   die   ze   vertelde   wist   ik   uiteraard   niet   hoe   dat   kwam.   Maar   later   toen   ik   de   archieven   van   de   Hervormde kerk   in   beheer   kreeg   en   in   de   doop   en   notulenboeken   snuffelde   viel   het   me   op   dat   er   in   die   tijd   wel   erg   veel   buitenechtelijke   kinderen   werden   geboren. Waarschijnlijk   hadden   de   Kozakken   hier   in Arkel   wel   meer   gedaan   dan   alleen   vetkaarsen   eten.   En   ongetwijfeld   lopen   er   in Arkel   mensen   rond   met   Kozakkenbloed in hun aderen. Maar   terug   naar   Duinkerken.   De   Kozakken   drongen,   gezeten   op   hun   kleine   paardjes,   de   boerderij   binnen,   sloegen   alles   kort   en   klein   en   met   hun   lange   lansen prikten   ze   de   worsten   en   de   hammen   uit   de   schoorsteen,   waarna   ze   zich   te   goed   deden   aan   de   in   huis   aanwezige   vetkaarsen.   Waren   de   Fransen   een   plaag,   de Kozakken waren een rechtstreekse straf uit de hel. Maar ook die plaag ging over en het leven ging verder. Hoe   zag   het   landschap   er   in   die   dagen   uit?   Wie   vandaag   de   dag   staande   op   de   Rietveldse   dijk   uitziet   over   de   polder   ziet   niets   dan   grasland,   maar   in   de   19 e   eeuw zag   dat   landschap   er   heel   anders   uit.   Op   de   strook   land   tussen   de   dijk   en   de   eerste   wetering   lagen   veel   hoogstamboomgaarden   afgewisseld   met   bouwland.   Over de   wetering   was   naast   grasland   ook   bouwland   en   hier   en   daar   een   griend   te   vinden.   Ook   Duinkerken   was   omringd   door   een   boomgaardje   met   daarin   fruit, pruimen-   en   morellenbomen   en   natuurlijk   een   notenboom   tegen   de   muggen.   Tegen   het   huis   groeide   een   druivenwingerd.   Naast   het   houden   van   vee   hield   men zich   bezig   met   verbouwen   van   aardappelen,   bieten   en   koren.   De   boerderij   op   Duinkerken   is   in   de   dertiger   jaren   van   de   vorige   eeuw   afgebroken,   op   wat   muurtjes en de kelder na. In de oorlog werd deze kelder nogal eens gebruikt voor het verbergen van goederen die men liever niet aan de Duitsers afdroeg. Zo   was   er   een   Rietveldse   boer   die   een   paar   mud   aardappelen   daar   verborg.   De   aardappelen   lagen   daar   volgens   hem   veilig   verborgen,   de   Duitsers   zouden   ze daar   nooit   vinden.   Dit   klopte,   ze   vonden   ze   inderdaad   niet,   maar   toen   hij   zijn   aardappels   ging   ophalen   waren   ze   wel   verdwenen.   Waarschijnlijk   hadden   andere Rietvelders   zich   erover   ontfermd.   In   de   zestiger   jaren   van   de   vorige   eeuw   zijn   de   laatste   bomen   op   Duinkerken   gerooid   en   is   de   heuvel   afgegraven.   Wat   nog   rest is de naam en de verhalen die hier en daar nog de ronde doen. Wie   hebben   er   op   Duinkerken   gewoond?   Van   degene   die   opdracht   tot   de   bouw   heeft   gegeven,   is   niets   bekend.   In   de   negentiende   eeuw   werd   de   boerderij bewoond   door   de   familie   van   der   Sluijs.   Op   11   februari   1791   trouwde   de   erfdochter Aantje,   met   Gijsbert   Kuil   uit   Meerkerk.   In   1806   werd   hun   zoon   Gijsbert   Jacob geboren.   Hij   nam   later   de   boerderij   over.   Van   hem   is   bekend   dat   hij   heeft   meegedaan   aan   de   tiendaagse   veldtocht   tegen   Belgi. Als   herinnering   hieraan   werd   op Duinkerken   een   door   hem   gedragen   helm   bewaard.   Hij   trouwde   op   latere   leeftijd   met   Lijsje   Verwiel,   afkomstig   uit   Hoogblokland.   Zij   kregen   één   dochter,   Aantje geheten.   Zij   zou   de   laatste   Kuil   zijn   die   op   Duinkerken   woonde.   Het   was   een   vrolijk   en   opgewekt   deerntje.   Zij   trouwde   met   Cornelis   Goes,   een   zoon   van   Dirk Goes en Anneke Donk. Deze   Dirk   had   twee   zoons,   de   al   genoemde   Cornelis,   de   andere   zoon   heette   Dirk   Cornelis   en   dat   was   de   grootvader   van   de   bij   velen   in   Arkel   bekende,   helaas veel   te   vroeg   overleden,   notaris   Goes.   Maar   dat   even   terzijde.   Cornelis   en   Aantje   kregen   twee   kinderen.   Kort   na   de   geboorte   van   het   tweede   kind   overleed Cornelis   en Aantje   stond   voor   de   keuze   de   boerderij   te   verkopen   of   zelf   door   te   boeren.   Ze   besloot   tot   het   laatste.   In   die   tijd   voor   een   vrouw   geen   geringe   opgave. Maar   zoals   gezegd, Aantje   was   een   opgeruimde   vrouw   die   de   handen   uit   de   mouwen   wist   te   steken.   Onder   haar   bezielende   leiding   ging   het   normale   boerenleven op Duinkerken gewoon door. Het land gelegen naast het hare was in handen van Dirk Resoort. Een van zijn zoons, Jan geheten, ging, als   hij   maar   even   thuis   kon   worden   gemist,   helpen   bij   het   vele   werk   op   Duinkerken.   Er   bloeide   een   warme   vriendschap   op   tussen   hem   en   Aantje   en   in   1891 besluiten   ze   om   samen   door   het   leven   te   gaan.   Uit   dit   2e   huwelijk   werden   9   kinderen   geboren.   Een   van   die   kinderen   wil   ik   straks   apart   belichten.   Om   de   een   of andere   reden   zijn Aantje   en   Jan   tussen   1905   en   1910   verhuisd   naar   een   boerderij   gelegen   aan   de   Rietveldse   dijk,   Schotland   geheten   en   eigendom   van   juffrouw de   Petit   uit   Haarlem.   Deze   boerderij   was   gebouwd   in   1672   en   erg   bouwvallig.   Klagen   over   de   bouwvallige   toestand   bij   rentmeester   Floor   de   Kruik   had   weinig effect,   maar   toen   juffrouw   de   Petit   in   1913   haar   bezittingen   kwam   controleren,   nam   Aantje   de   kans   waar   en   troonde   de   eigenaresse   mee   in   haar   woning.   Deze schrok   zo   dat   zij   nog   diezelfde   maand   aan   de   firma   Van   Eijl   uit   Kedichem   opdracht   gaf   voor   het   bouwen   van   een   nieuwe   boerderij.   In   deze   boerderij   woont tegenwoordig   Jan   Duizer.   De   gevelsteen   met   de   naam   Schotland   is   achter   in   de   nieuwe   boerderij   ingemetseld.   Een   aantal   jaren   later   zijn Aantje   en   Jan   gestopt met   het   boerenbedrijf.   Duinkerken   is   nog   een   aantal   jaren   bewoond   geweest   door   daggelders,   maar   raakte   ernstig   in   verval   en   werd   vlak   voor   de   tweede   oorlog afgebroken. Jan Resoort was van 1914-1938 bestuurslid van het Rietveldse polderbestuur, waarvan 18 jaar als voorzitter. Maar   nu   terug   naar   de   dochter   die   ik   apart   wil   belichten.   Velen   van   de   Arkelaren   van   nu   hebben   haar   gekend.   Het   betreft   de   onlangs   op   101-jarige   leeftijd overleden   Janna   van   ‘t-Hart-Resoort,   de   moeder   van   Aantje   Gaikhorst   -van   ’t   Hart   die   op   Schotdeuren   woont   en   de   grootmoeder   van   onze   voorzitter   Henk Gaikhorst.   Janna   werd   geboren   op   10   maart   1899   en   op   7   mei   van   datzelfde   jaar   in   de   Koepelkerk   gedoopt.   Op   Duinkerken   had   ze   een   onbezorgde   jeugd.   Het was   een   ondernemend   meisje   dat   graag   alles   wist. Als   4-jarig   kind   vond   ze   de   wereld   rondom   de   boerderij   te   klein,   ze   wilde   wel   eens   verder   kijken.   Maar   ja,   op die    leeftijd    trek    je    de    wereld    nog    niet    in.    Op    originele    wijze    wist    ze    echter    haar    blikveld    te    verruimen.    In    die    tijd    was    aannemer    Van    Eijl    bezig    met herstelwerkzaamheden   aan   de   boerderij.   Een   ladder   die   in   de   weg   stond   was   tegen   de   kap   van   de   hooiberg   geplaatst.   Tijdens   het   koffiedrinken   zag   de   kleine Janna   haar   kans   schoon.   Parmantig   klauterde   ze   de   ladder   op   en   bovengekomen   stapte   ze   op   de   kap   en   klom   over   het   schuine   dak   helemaal   naar   de   nok. Boven   gekomen   zag   ze   vol   verbazing   hoe   groot   de   wereld   wel   was.   Ze   zag   de   Linge   met   daarop   de   zeilschepen   en   daartussen   ook   nog   een   schip   dat   werd voortbewogen   door   een   hakkepuffend   ‘oliemotortje’   Ze   zag   Gorcum   liggen,   Meerkerk   en   Leerdam,   al   zal   ze   de   namen   van   die   plaatsen   nog   wel   niet   gekend hebben,   ze   wist   niet   dat   de   wereld   zo   groot   was.   Vol   verbazing   bleef   ze   kijken,   het   angstige   geroep   van   haar   moeder   hoorde   ze   niet.   Ze   keerde   pas   tot   de werkelijkheid   terug   toen   haar   vader,   die   inmiddels   omhoog   was   geklommen,   haar   met   een   zucht   van   verlichting   in   zijn   armen   sloot.   Wat   vader   en   moeder   tegen haar   hebben   gezegd   toen   ze   weer   veilig   op   de   grond   stond,   vermeld   de   historie   niet,   maar   de   kleine   Janna   werd   vanaf   die   dag   angstvallig   in   de   gaten   gehouden. Als   Janna   vijf   jaar   wordt   is   het   uit   met   de   pret.   Ze   moet   naar   school.   In   die   tijd   een   hele   onderneming.   Tegenwoordig   worden   kinderen   als   ze   verder   dan vijfhonderd   meter   van   school   wonen   of   als   er   een   spatje   regen   valt   met   de   auto   gebracht.   Maar   in   Janna’s   dagen   moest   je   lopen.   Voor   de   5-jarige   Janna   was   de tocht   naar   school   gelijk   aan   een   Keulse   reis.   Wegbrengen   was   er   niet   bij.   Bij   elk   weertype   was   het   lopen   geblazen.   Daar   kwam   nog   bij   dat   de   meisjes   na schooltijd   nog   een   uurtje   moesten   blijven   om   handwerken   te   leren.   Een   en   ander   betekende   wel   dat   in   de   herfst   en   winter   de   meisjes   ’s   morgens   in   het   donker naar   school   gingen   en   ’s   avonds   in   het   donker   naar   huis   liepen,   voorwaar   geen   sinecure   want   straatlantaarns   waren   er   nog   niet.   De   Rietveldse   dijk   zag   er   aan   het begin   van   de   vorige   eeuw   wel   even   anders   uit   dan   nu.   Geen   prachtig   geasfalteerde   baan   maar   een   smalle   grindweg   vol   met   kuilen   en   gaten   die   bij   regenweer volstonden   met   water.   De   dijk   was   toen   lager   dan   nu.   Aan   de   zijde   van   de   Linge   lag   een   verhoogde   smalle   graskade   en   dat   was   in   de   herfst   en   winter   het modderige   wandelpad   naar   school.   Overigens   vonden   de   kinderen   dat   lopen   naar   school   meestal   niet   zo   erg.   Men   ging   vaak   in   groepjes   en   al   lopend   werden   er allerlei   spelletjes   gedaan   en   zo   waren   ze   op   school   voor   ze   er   erg   in   hadden.   Schoenen   droeg   men   in   die   tijd   nog   niet,   misschien   ’s   zondags   naar   de   kerk,   maar naar   school   gingen   de   kinderen   op   klompen.   Tijdens   spelletjes,   maar   ook   tijdens   vechtpartijtjes   waarbij   de   klomp   een   geducht   wapen   was,   scheurde   de   kap   van de   klomp   er   nogal   eens   af.   De   Rietveldse   timmerman,   Hendrik   de   Ridder,   repareerde   de   klomp   dan   door   er   een   bandje   over   te   leggen.   Dat   kostte   een   halve   cent. Maar Janna wist het vaak voor elkaar te krijgen dat hij het voor haar voor niks deed.   In   de   oogsttijd   moesten   de   boerenkinderen   vaak   meehelpen   op   het   veld   bij   het   binnenhalen   van   de   oogst.   Zo   ook   Janna.   Tijdens   het   interview   dat   we   enkele maanden   voor   haar   dood   met   haar   mochten   hebben,   vertelde   ze   met   afschuw   over   de   verschrikkingen   van   de   bietenoogst.   Hoe   ze   met   koude,   bijna   bevroren handen,   mee   moest   helpen   met   het   laden   van   de   suikerbieten   die   naar   de   loswal   moesten   worden   gebracht.   Pijnlijke   ontstekingen   als   gevolg   van   stukjes   biet   die onder   de   nagels   schoten   zorgden   ervoor   als   ze   weer   naar   school   mocht   dat   schrijven   met   de   griffel   soms   weken   onmogelijk   was.   Wat   hebben   onze   kinderen   het dan goed. Het   was   natuurlijk   niet   altijd   kommer   en   kwel.   Meestal   was   het   op   Duinkerken   een   gezellige   boel.   Het   was   er   vaak   de   zoete   inval.   De   vele   kinderen   van Aantje   en Jan   brachten   vriendinnetjes   en   vrienden   mee   en   vijfentwintig,   dertig   kinderen   was   niets   bijzonders   op   Duinkerken.   Faan   van   Iperen,   een   oom   van   Janna, mopperde   eens   tegen   Janna’s   moeder   “als   ik   mijn   jong   kwijt   ben   zitten   ze   altijd   bij   jou”,   waarop Aantje   antwoordde   “als   jij   wat   gezelliger   zou   zijn,   bleven   ze   wel   bij jou”.   Er   werd   op   Duinkerken   ook   veel   gezongen   en   op   warme   zomeravonden   als   de   familie   rustte   op   de   banken   voor   de   boerderij,   dan   klonk   door   de   stille   polder het   meerstemmig   gezang   van   de   zusjes   Resoort.   Hoogtijdagen   in   het   bestaan   van   de   Rietveldse   kinderen   was   de   Gorcumse   kermis.   Ze   kregen   dan   een   gulden mee,   toch   een   heel   bedrag   in   die   dagen.   Ze   trokken   nog   even   bij   opoe   langs,   die   meestal   ook   nog   wel   wat   geld   offerde   (de   tijden   zijn   wat   dit   betreft   niet veranderd,   getuige   de   grote   belangstelling   van   kinderen   voor   hun   grootouders   in   de   Peperhof   tijdens   de   Arkelse   kermis)   en   dan   trokken   ze   lopend   en   zingend naar   Gorcum.   Daar   werd   dan   de   hele   dag   pret   gemaakt   in   de   mallemolen,   het   stoomcarroussel   en   andere   kermisattracties.   En   waren   er   centjes   genoeg,   dan werden   er   poffertjes   gegeten   en   aan   het   eind   van   de   middag   trok   men   moe,   maar   voldaan   huiswaarts.   Maar   eerst   werd   van   het   resterende   geld   nog   een   aapje gekocht, dat hoorde bij de kermis. Janna   zag   in   haar   jeugd   veel   dingen   veranderen.   Zeilschepen   werden   vervangen   door   motorschepen,   ze   was   getuige   van   de   eerste   auto   die Arkel   aandeed.   De mensen   konden   maar   niet   begrijpen   hoe   het   mogelijk   was   dat   zo’n   voertuig   zich   kon   voortbewegen   zonder   dat   er   een   paard   voor   stond,   en   toen   het   eerste vliegtuig   werd   gesignaleerd   dacht   men   dat   het   einde   der   tijden   nabij   was.   Er   kwam   elektrisch   licht   en   waterleiding,   voor   ons   heel   normaal   maar   nauwelijks honderd jaar geleden onbegrijpelijke wonderen. Na   haar   schooltijd   bleef   Janna   een   aantal   jaren   thuis   op   de   boerderij,   er   was   daar   immers   altijd   wel   werk.   Maar   op   zekere   dag   kwam   Aart   Kooij,   een   van   de grootste   boeren   langs   de   dijk,   zijn   opwachting   maken   bij   de   familie   Resoort.   Hij   vertelde   dat   hij   op   zoek   was   naar   een   melkmeid.   Vader   Resoort   keek   zijn   talrijke kinderschaar   eens   langs   en   zijn   oog   bleef   op   Janna   rusten.   “Neem   haar   maar   mee”   was   zijn   antwoord.   Janna’s   mening   werd   niet   gevraagd.   Aart   Kooij   en   Jan Resoort   kwamen   overeen   dat   Janna   naast   melken   ook   andere   arbeid   mocht   doen.   Maar   vader   Resoort   bedong   wel   dat   Janna   geen   “zware”   arbeid   mocht verrichten.   En   zo   toog   Janna   naar   de   boerderij   van   Kooij.   Deze   boerderij   stond   waar   nu   de   Gravinnehoeve   staat,   net   aan   het   begin   van   Kedichem.   Het   zouden daar   zware   jaren   worden,   want   de   afspraak   dat   Janna   geen   zware   arbeid   mocht   doen   was   gauw   vergeten.   Koffie   of   thee   werd   gedronken   op   de   plaats   waar   ze bezig   was,   of   dat   nu   de   kelder   of   de   zolder   was,   er   was   geen   tijd   om   gezellig   even   naar   de   keuken   te   gaan.   Ofwel,   ik   gun   je   de   koffie   wel,   maar   de   tijd   niet.   Ook   ’s avonds na het melken en het avondeten werd haar geen rust gegund, want dan moesten er messen worden gewet, kousen gestopt, er was altijd wel wat te doen. Na   twee   jaar   hield   Janna   het   daar   voor   gezien   en   ging   in   betrekking   bij Aart   de   Groot   op   Hoogblokland.   In   haar   Bloklandse   tijd   leerde   ze   Klaas   van   ‘t-Hart   kennen, met   wie   ze   uiteindelijk   trouwde.   Het   jonge   stel   heeft   eerst   enkele   jaren   op   Rietveld   bij   vader   en   moeder   ingewoond.   Daar   werd   zoon   Jan   geboren.   Toen   er   een woning   aan   de   Beemdweg   in   Hoogblokland   vrijkwam   trokken   ze   daar   in   maar   na   5   jaar   moesten   ze   deze   woning   verlaten.   Dochter Aantje   was   inmiddels   geboren en   het   viel   in   die   dagen   niet   mee   om   een   geschikte   woning   te   vinden   voor   een   gezin   met   twee   jonge   kinderen.   Er   werd   een   tijdelijke   woning   betrokken   in Kedichem.   En   uiteindelijk   kregen   ze   een   huis   in   Arkel   gelegen   aan   de   Bloklandse   paal,   tegenwoordig   de   Dorpsweg.   Helaas   konden   ze   dit   huis   niet   direct betrekken.   Er   kwam   een   oplossing   in   de   persoon   van   Joost   den   Hartog,   hij   had   nog   een   huis   leeg   staan   bij   de   Paal.   Joost   en   Klaas   waren   beiden   lid   van   de Hoogbloklandse   muziekvereniging   en   na   een   praatje   tijdens   de   pauze   waarin   Klaas   aan   Joost   zijn   moeilijkheden   aangaande   de   nieuwe   woning   vertelde,   zei Joost,   “geen   probleem   Klaas,   ik   heb   daar   nog   een   huis   staan   trek   jij   daar   maar   zolang   in”.   en   aldus   geschiedde.   Maar   wat   waren   ze   blij   toen   ze   uiteindelijk   hun eigen woning konden betrekken. Ze beleven daar samen met hun twee kinderen gelukkige jaren. En   dan   breekt   de   Tweede   Wereldoorlog   uit.   Klaas   en   Janna   bespreken   samen   de   oorlogssituatie   en   besluiten   niet   te   buigen   voor   de   bezetter.   Gedurende   de oorlog   staat   hun   huis   open   voor   onderduikers   en   niemand   klopte   bij   hen   tevergeefs   aan   voor   hulp,   in   wat   voor   vorm   dan   ook.   (   Overigens   niet   altijd   tot   vreugde van   de   kinderen   want   die   moesten   vaak   hun   bed   afstaan   en   op   de   grond   slapen).   Aan   het   einde   van   de   oorlog   verbergen   zij   twee   door   de   Duitsers   gezochte personen.   Ze   weten   dat   als   deze   twee   heren   bij   hen   gevonden   zouden   worden,   ze   hun   gastvrijheid   met   de   dood   zullen   moeten   bekopen.   Klaas   en   Janna   hebben in   deze   dagen   veel   gebeden   voor   hun   lijfsbehoud   en   dat   van   hun   onderduikers   en   hun   gebeden   zijn   verhoord.   Beide   onderduikers   hebben   de   oorlog   overleefd,   al is   één   van   hen   enkele   dagen   voor   het   einde   van   de   oorlog   toen   ze   werden   overgebracht   naar   een   ander   onderduikadres   nog   gegrepen   en   in   Vianen   door   de Gestapo   gruwelijk   mishandeld.   Voor   haar   onverzettelijkheid   en   verdienste   gedurende   de   oorlog   kreeg   Janna   in   1983   het   verzetsherdenkingskruis   opgespeld.   In 1951   overlijdt   haar   man   en   Janna   verhuist   naar   de   Schotdeuren,   waar   ze   schuin   tegenover   haar   dochter   komt   te   wonen.   Ze   houdt   er   wat   kippen   en   heel   wat Arkelaren   haalden   bij   haar   hun   dagelijkse   verse   eitje.   Ze   had   bij   de   kleine   kinderen   dan   ook   al   gauw   de   bijnaam   “oma   eitje”.   Ook   in   het   kerkelijk   leven   was   Janna actief.   Zo   was   ze   een   van   de   oprichters   van   het   Hervormde   kerkkoor   en   tot   op   hoge   leeftijd   heeft   ze   haar   partijtje   in   dit   koor   meegezongen.   Geen   wonder   als   je bedenkt dat ze de liefde voor de zangkunst van huis uit heeft meegekregen. Maar   Janna   wordt   ouder   en   allengs   wordt   het   stiller   om   haar   heen   en   hoewel   ze   graag   tot   haar   dood   op Arkel   had   blijven   wonen,   verhuist   ze   in   1996   in   verband met   haar   gezondheid   naar   huize   Steijndeld   in   Gorcum.   En   al   is   ze Arkelse   in   hart   en   nieren,   ze   heeft   het   ook   hier   goed   naar   haar   zin.   Ze   krijgt   veel   aanloop   van kinderen,   kleinkinderen   en   van   kennissen   uit Arkel.   Op   4   juli   2000   overlijdt   Janna,   101   jaar   oud.   Veel Arkelaren   bewijzen   haar   de   laatste   eer   als   ze   op   7   juli   op   de begraafplaats van Arkel wordt begraven. Een   vrouw   die   ondanks   haar   grote   verdienste   voor   de   samenleving   altijd   eenvoudig   is   gebleven,   die   als   levensmotto   had,   “je   moet   niet   altijd   ik,   ik   zeggen.   Maar   je moet elkaar helpen en altijd klaar staan voor de ander”. En dat heeft ze in haar lange werkzame leven altijd gedaan. Toespraak van de poldersecretaris bij het afscheid van Jan Resoort als voorzitter van het polderbestuur. Het   is   thans   de   laatste   maal   dat   wij   u   als   voorzitter   in   ons   midden   hebben   en   ik   weet   zeker   dat   gij   vanmorgen   met   gemengde   gevoelens   hierheen gekomen   bent.   Vanaf   1914   waart   gij   bestuurslid   en   vanaf   1920   voorzitter   van   onzen   polder,   uw   leeftijd   is   oorzaak   dat   gij   thans   moet   aftreden.   Het   is niet   mijn   bedoeling   hier   een   lange   rede   tegen   u   te   houden,   of   een   opsomming   te   geven   van   al   hetgeen   in   den   loop   van   die   jaren   in   onze   polder gebeurd   is.   De   eenvoud   die   u   al   die   jaren   gekenmerkt   heeft   en   de   wijze   waarop   gij   uw   taak   vervuld   hebt,   is   toch   oorzaak   dat   ik   hier   namens   ons geheele   bestuur   een   enkel   woord   tot   u   richt.   Ik   sprak   zooeven   over   gemengde   gevoelens   waarmee   gij   thans   hier   zit.   Ja   Resoort,   als   ge   terug   ziet   op   de jaren   die   achter   u   liggen   en   denkt   aan   al   wat   er   gepasseerd   is,   zowel   lief   en   leed,   dan   kan   het   niet   anders   of   dit   afscheid   moet   u   zwaar   vallen.   Met   vele menschen   zijt   ge   in   den   loop   der   jaren   in   aanraking   geweest,   waaraan   gij   aangename,   maar   ook   minder   aangename   herinneringen   hebt.   Ge   hebt steeds   getoond   de   rechte   man   op   de   rechte   plaats   te   zijn.   Er   waren   er   wel   eens   die   zeiden:   Resoort   kijkt   niet   zo   nauw,   b.v.   wanneer   het   schouwhouden betrof.   Gij   waart   er   dan   ook   nooit   voor   te   vinden,   een   nalatige,   direct   een   schouwboete   op   te   leggen.   Het   lag   meer   in   uw   geest   eerst   met   de   mensen   te gaan   praten.   Velen   zullen   u   missen   en   ook   het   bestuur   zal   u   missen.   Gij   had   het   voorrecht   om   naast   uw   bescheiden   tact   van   optreden,   de   menschen, doch   ook   de   polder   te   kennen.   Voor   mij   als   secretaris-penningmeester   beteekent   uw   aftreden   wel   het   meest,   het   is   immers   zoo,   dat   de   voorzitter   en   de secretaris-penningmeester   de   meest   lopende   zaken   met   elkaar   regelen.   In   de   7   jaar   dat   ik   thans   deze   admininstratieve   functie   vervul,   was   het   altijd, “zoo   jij   het   doet   zal   het   wel   goed   zijn”.   Dat   beteekende   niet   dat   ik   het   alleen   wist,   maar   het   getuigde   van   goede   samenwerking   tusschen   ons.   Onze polder heeft steeds aan u een zuinige voorzitter gehad, dat zeer op prijs werd gesteld. En   nu   geachte   voorzitter,   nogmaals   onzen   hartelijken   dank.   Het   bestuur   heeft   gemeend   u   een   blijvend   aandenken   te   moeten   aanbieden,   n.l.   een rookstandaard   waarin   de   woorden   “Polder   Rietveld   1938”   en   wij   hopen   dat   ge   deze   standaard   nog   vele   jaren   zal   mogen   gebruiken   en   dat   ge   steeds terug zult denken wat we voor den polder met elkaar hebben gedaan.”

ARKELSE VERHALEN